Yazılar

Stok Kontrol Yöntemleri

Stok kontrol yöntemleri veya envanter,şu an veya gelecekte ortaya çıkacak gereksinimleri karşılamak amacıyla depolanan kaynaklardır.Her çeşit yapılanmada, faaliyetlerin aksamadan düzenli olarak yürütülebilmesi için çeşitli stoklar bulundurulur. Çivi, kalem, tuğla gibi ufak malzemelerin yanında uçak, helikopter, kamyon ya da römork gibi büyük yapılanmalar veya malzemeler de stok kapsamında yer alabilir.

Stok kontrolü, materyal denetimi için oldukça önemli bir çalışma alanıdır. Stok kontrolünün amacı, üretimi istenilen seviyede sabitlemek, satış işlemlerini önceden saptanan ve hedeflenen rakamlara göre gerçekleştirmek, nitelik ve nicelik açısından optimal seviyede materyali el altında bulundurmayı sağlamaktır.

 

STOK KONTROL YÖNTEMLERİ KONULARI NELERDİR?

Stok kontrol konuları, yedi başlık altında incelenebilir:

  1. İhtiyaçların genel olarak saptanması,
  2. Stok yapılacak metaryellerin belirlenmesi,
  3. Stok yapılacak metaryellerin niteliğinin tespit edilmesi,
  4. Siparişin yapılacağı zamanın belirlenmesi,
  5. Siparişin niceliğinin belirlenmesi,
  6. Gereğinden fazla yapılan stokların elden çıkarılması,
  7. Kayıt işlemlerinin düzenlenmesi.

 

Özellikle gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde, son yıllarda stokların satışlara nazaran düşme eğiliminde olduğu  gözlemlenmiştir Bu oranın düşmesinde; stok kontrol yöntemlerinin gelişme göstermesi, stok kontrolünde bilgisayar ve ulaşım teknolojisinin gelişmesi, ulaşım imkanlarının artması ve hızlanması, yeni stoklama yöntemlerinin geliştirilmesi  etkili olmuştur. Ülkemizde de özellike son zamanlarda, stokların satışlara nispeten düşme eğiliminde olduğu gözlenmiştir.

 

STOK KONTROL YÖNTEMLERİ NEDEN YAPILIR?

İşletmelerin stok bulundurmasının farklı nedenleri olabilir. İşletme, bazı amaçları için belirli malları belirli bir süre içinde el altında bulundurma politikası izleyebilir. Başka bir ifadeyle, işletme bilerek bir malı satın alır ve stok olarak el altında bulundurur. İşletmenin bu politikasının amacı başlıca üç nedene dayanır:

 

  1. Mevcut gereksinimleri karşılamak amacıyla stok bulundurma;

 

  1. Gelecekte ortaya çıkabilecek bir ihtiyacı gidermek için stok bulundurma;

 

  1. Mücbir bir sebep nedeniyle ortaya çıkan acil ihtiyaçların karşılanması ve tedarik güçlüğü yaşanmaması için stok bulundurma;

 

 

Bir diğer sebep ise, işletmenin kararlaştırılmış bir stok planı olmamasına rağmen stok bulundurmasıdır. İşletme, tedarik edilen malları düzensiz ve plansız satışlar nedeniyle elden çıkaramamışsa, bir miktar mal elde kalabilir. Bu tip stok bulundurma, işletmenin önceden planlamadığı ve iradesi dışında meydana gelen bir stok tipidir.

 

 

 

Stok Yönetimi

Stok olarak tarif edilecek kavram; işletmelerin üretmek, tüketmek ya da satmak için kullanmak istedikleri hammadde, malzeme, mamul ya da hurda gibi satılacak veya işlenecek varlıklar olarak tarif edilmektedir. Stok yönetimi yani takibi; tedarik edilmiş veya üretilerek elde edilmiş, kullanılmadan ya da müşteriye sunulmadan önce belirli bir süre bekletilen ürün miktarını, stok girişini ve çıkışını hesaplayan sistemdir. Stok yönetimi işletmelerin faaliyetlerini sürdürebilmeleri için satmak için aldıkları ürünleri üretmek için kullandıkları malzemelerin kayıt edildiği sistemdir. Bu kayıt ile işletmelerin karlılığının artması, stok üretim maliyetlerinin aza inerek stoklama seviyesini tutturmak oldukça önemlidir. Stok yatırımlarını aza indirerek müşterinin talep ettiği ürünün eksiksiz olarak arz edilmesi önem taşımaktadır. Yanı sıra arz hızının yükselmesi, etkin tedarikçi zincirlerinin kurulması, sürekli ve düşük maliyetli tedarik sağlanması stok yönetiminin asıl amacıdır.

Stok Yönetim programı nedir? Neden Stok Tutulur?

Stok takibinin yapılması için stok yönetimi oldukça önemlidir. Doğru yapılmamış düzenleme stokun işletme tarafından eritilememesi ve zarar etmesi anlamını taşımaktadır. Stok yönetimi yapılırken eski uygulamalarda kağıt, kalem ya da excel türü programlar kullanılmaktaydı. Ancak günümüzde teknolojinin gelişmesine paralel olarak artık stok yönetimi kuruma özel programlar sayesinde hatasız gerçekleşmektedir. İlgili program sayesinde faturaların takibi, cari hesap takibi, raporlama, gelir gider takibi, e-fatura ve online tahsilat işlemleri stok yönetim sisteminin genel yapısını oluşturmaktadır. Peki stok neden tutulmalıdır? Genel olarak bakıldığında:

  • Hazırlıksız yakalanmamak için talep ve arz dengesinin kurulması gerekmektedir.
  • Tedarik maliyetinin düşürülmesi için toplu sipariş verilmesi önerilmektedir.
  • Spekülatif nedenlere bağlı olarak da stok tutulması önem taşımaktadır. Örneğin ürün fiyatında sürekli değişimler meydana geliyorsa ürünle ilgili olarak stok tutulması mantıklı bir adım olmaktadır.

Stok Yönetiminin Avantajları Nelerdir?

Stok tutulması stok yönetimi açısından oldukça önemlidir. Avantajlarına bakmak gerekirse:

  • Üretim sürecinin düzenli ve sürekli olarak devam etmesini sağlamaktadır. Böylece hammadde veya ürün eksilse dahi üretim süreci bu durumdan olumsuz olarak etkilenmez.
  • Gereksinimlerin doğru şekilde belirlenmesi sağlanır ve yönetilmesi ile finansal yönetim de etkinlik kazanır.
  • Tedarik, satış süreçleri düzene girerek maliyeti düşürür.
  • Maliyetin daha rahat yapılması sağlanır.
  • Üretim süreçlerinin takibi, gerçeğe yakınlığı mümkün hale gelir.
  • Malzemenin ve ürün kaybının en aza inmesi sağlanır.